Bachs grote Passie

De Matthäus-Passion werd al in Bachs tijd zijn Grote Passie genoemd. Lezend, luisterend en mediterend benadert Ad de Keyzer het geheim van de werking die Bachs meesterwerk heeft op het hart van iedere mens. Dit boek is de vrucht van twintig jaar onderzoek. Het biedt nieuwe, verrassende inzichten aan ieder die op een dieper niveau wil begrijpen wat de Matthäus-Passion in zich heeft.

€ 32.50

De Matthäus-Passion werd al in Bachs tijd zijn Grote Passie genoemd. Waarom blijft dit meesterwerk mensen zo intens boeien? In dit boek kruipt Ad de Keyzer in het proces van de Matthäus-Passion door deze fragment na fragment na te volgen. Hij onderzoekt hoe tekst, muziek en uitvoering samen ongekende emotie oproepen. Voor iedere liefhebber van de Matthäus die zich afvraagt: ‘Wat gebeurt hier?’
Het is een boek om in stukjes te lezen, een verrassende liturgisch-spirituele benadering van de Matthäus-Passion van Johann Sebastian Bach, die ook de uitvoeringspraktijk kan inspireren.
Twintig jaar heeft Ad de Keyzer eraan gewerkt. Nu beschikbaar voor elke liefhebber.


TitelBachs grote passie
SubtitelEen spiritueel-liturgische benadering van de Matthäus-Passion van Johann Sebastian Bach
ISBN9789492093059
AuteurAd de Keyzer
Aantal pagina's496
UitgeverAdveniat
Soort uitgaveHardcover
InhoudsopgaveVoorwoord De Matthäus-Passion geordend in zevenentwintig fragmenten Inleiding 1 De Matthäus-Passion als mysterie 2 De Matthäus-Passion als liturgie 3 De Matthäus-Passion als onderzoeksobject 4 De opzet van dit boek Deel 1 Achtergronden van Bachs Matthäus-Passion Hoofdstuk 1 Historische aspecten 1 De auteurs van de Matthäus-Passion 1.1 Johann Sebastian Bach 1.2 hristian Friedrich Henrici, alias Picander 2 Liturgie-historische aspecten van Bachs Matthäus-Passion 2.1 Voorwerk 2.2 Eerste concept: een onafgemaakt passieoratorium uit 1724-1725 2.3 Tweede concept: eenkorige verloren gegane versie uit 1727 2.4 Frühfassung uit 1729 2.5 De huidige versie uit 1736 3 De receptie van de Matthäus-Passion 3.1 Uitvoeringen tussen 1750 en 1800 3.2 Uitvoeringen na 1800 3.3 De uitvoeringen in Nederland 3.4 De huidige uitvoeringspraktijk Hoofdstuk 2 Liturgische en spirituele aspecten 1 Structuurvoorbeelden van de Matthäus-Passion 1.1 Het libretto van Picander 1.2 Een symmetrische structuur 1.3 Een structuur gebaseerd op getallen 1.4 De klassieke indeling in vijf delen 1.5 De indeling volgens de gedrukte partituuruitgaven 1.5.1 De indeling volgens het Bach Werke Verzeichnis (BWV) 1.5.2 De indeling volgens de Neue Bach-Ausgabe (NBA) 1.6 De structuur van de Matthäus-Passion vanuit spiritualiteit gezien 2 De Matthäus-Passion in het perspectief van de liturgie 2.1 Liturgische aspecten van de Matthäus-Passion 2.1.1 Ritueel 2.1.2 Rite 3 Wat is ‘voltrekken’? 3.1 De voltrekking van het gezongen lijdensverhaal 3.2 Twee vormen van gezongen passies 4 De Matthäus-Passion als lectio divina 5 Een indeling vanuit spiritueel-liturgisch perspectief Hoofdstuk 3 Vormaspecten 1 De liturgische vorm van de passie 1.1 De zegging van de evangelietekst 1.2 Het accompagnato-recitatief 1.3 De aria 1.4 De koraalstrofe Hoofdstuk 4 Aspecten van tekstvoltrekking 1 De woord-toonverhouding 2 De affectenleer 3 De muzikale retorica 4 De muzikaal-retorische stijlmiddelen in de Matthäus-Passion 4.1 Melodische stijlfiguren 4.2 Harmonische stijlfiguren 4.3 Muzikale herhalingsfiguren 4.4 Figuren die een tegenstelling of onderbreking weergeven 4.5 Enkele bijzondere stijlfiguren 5 De parodie Hoofdstuk 5 Aspecten van de rolverdeling 1 De personen in het lijdensverhaal volgens Matteüs 2 De rollen in het libretto van Picander 3 De rollen in Bachs Matthäus-Passion 3.1 Het koor van Bach 3.2 Concertisten als dramatis personae 3.3 De dubbelkorigheid 3.4 De rolverdeling in de verschillende versies 4 De ruimtelijke ordening Deel 2 Expositio van Bachs Matthäus-Passion Hoofdstuk 6 De twee openingskoren 1 Twee mystagogische momenten 2 De dialoog 3 Openingskoor van deel I 3.1 Vorm en inhoud 3.2 Muziek 4 Openingskoor van Deel II 4.1 Vorm en inhoud 4.2 Muziek 5 De klacht Hoofdstuk 7 Lijdensaankondiging, zalving van Jezus en het plan van Judas Fragment 1 In was für Missetaten bist du geraten? nrs. 2, 3 Fragment 2 Buß und Reu knirscht das Sündenherz entzwei nrs. 4, 5, 6 Fragment 3 Blute nur, du liebes Herz nrs. 7, 8 Hoofdstuk 8 Laatste avondmaal Fragment 4 Ich bins, ich sollte büßen nrs. 9, 10 Fragment 5 Ich will dir mein Herze schenken nrs. 11, 12, 13 Fragment 6 Erkenne mich, mein Hüter nrs. 14, 15 Fragment 7 Verachte mich doch nicht! nrs. 16, 17 Hoofdstuk 9 In Getsemane – Hortus Fragment 8 Ich will bei meinem Jesu wachen nrs. 18, 19, 20 Fragment 9 Trink ich doch dem Heiland nach nrs. 21, 22, 23 Fragment 10 So geschehe dein Wille nrs. 24, 25 Fragment 11 So ist mein Jesus nun gefangen nrs. 26, 27a, 27b Fragment 12 Bewein dein Sünde groß nrs. 28, 29 Hoofdstuk 10 Verhoor door de hogepriester Kajafas – Pontifices Fragment 13 Mir hat die Welt trüglich gericht’ nrs. 31, 32 Fragment 14 Geduld, wenn mich falsche Zungen stechen nrs. 33, 34, 35 Fragment 15 Wer ists, der dich schlug? nrs. 36, 37 Fragment 16 Erbarme dich nrs. 38, 39, 40 Fragment 17 Gebt mir meinen Jesum wieder nrs. 41, 42 Hoofdstuk 11 Verhoor door de landvoogd Pontius Pilatus – Pilatus Fragment 18 Daß sich auch der Landpfleger sehr verwunderte nrs. 43, 44 Fragment 19 Wie wunderbarlich ist doch diese Strafe nrs. 45, 46 Fragment 20 Von einer Sünde weiß er nichts nrs. 47, 48, 49 Fragment 21 Sein Blut komme über uns und unsre Kinder nrs. 50, 51, 52 Fragment 22 O Haupt voll Blut und Wunden nrs. 53, 54a, 54b Hoofdstuk 12 Jezus’ kruisweg en kruisiging – Crux Fragment 23 So hilfst du mir es selber tragen nrs. 55, 56, 57 Fragment 24 Ach Golgatha nrs. 58, 59, 60 Fragment 25 Aber Jesus schriee abermal laut, und verschied nrs. 61, 62 Hoofdstuk 13 Jezus´ begrafenis – Sepulchrum Fragment 26 Ich will Jesum selbst begraben nrs. 63, 64, 65 Fragment 27 Nun ist der Herr zur Ruh gebracht nrs. 66, 67, 68 Besluit 1 Het menselijk tekort 2 Verzoening 3 Ten slotte Verklarende woordenlijst Literatuur

Ad de Keyzer (geboren in 1952) is als wetenschappelijk medewerker op het gebied van de liturgische spiritualiteit verbonden aan het Nijmeegse Titus Brandsma Instituut. Daarnaast is hij werkzaam als pastor binnen de sociëteit van de zusters van JMJ te ’s-Hertogenbosch.

Nederlands Dagblad Gulliver vrijdag 20 maart 2015: 'De Keyzer schreef  dit boek dat de lezer niet alleen informeert over een van de mooiste werken uit de westerse muziekgeschiedenis, maar hem ook confronteert met zichzelf.'

Katholiek Nieuwsblad 20 maart 2015: 'Geen boek voor bij een uitvoering, maar voor bij de cd, waarmee je gericht door de muziek heen kunt gaan, en er de rijkdom van kunt overwegen, geholpen door de achtergronden en analyses die dit mooie boek aanbiedt.'(HR)

Volzin maart 2015: 'In dit boek zet De Keyzer dit werk met zorg uiteen vanuit een spiritueel-liturgisch perspectief.'

Elsevier 14 maart 2015: 'Interessant is de vraag waarom Bach zo veel luisteraars in het hart weet te raken, kerkelijken en onkerkelijken, gelovigen en ongelovigen.' G. van der List

De Bezieling 24 maart 2015: 'Ad de Keyzer begint zijn lijvige, mooi uitgegeven en leesbare boek met de impact die de Matthaus Passion heeft op luisteraars en uitvoerders' en 'De Keyzer kruipt als het ware in de huid van tekstdichter Picander en componist Bach en probeert hun geraaktheid door de tekst te doorgronden. Hij neemt dus, en daarmee onderscheidt hij zich van vele andere auteurs over het werk van Bach, de tekst zeer serieus.' en 'Ik ben onder de indruk van dit boek.' Martin J.M. Hoondert

Tertio 18 maart 2015: 'Bachs Passie is voor hem zo'n "geestelijke lezing"van de Schrift waarbij elk fragment uit vier stappen bestaat: lezen, mediteren, bidden en complementeren. Die blikrichting van de spiritualiteit levert meerdere verrassende inzichten op.' Emmanuel van Lierde.

De nieuwe koers, maart 2015: 'Jammer is dat hij verzoening vooral ziet als in het reine komen met jezelf en je eigen tekort.'

Kerk en leven 4 maart 2015: 'Fascinerende en gave studie van de Matthäus-Passion'.

Reformatorisch Dagblad (Patrick van der Linden) 1 april 2015: 'Voor mij als dirigent  werkt De Keyzers boek inspirerend. In de voorbereiding op de uitvoering van de Matthäus-Passion kunnen uitvoerders met De Keyzer als naslagwerk tot nieuwe inzichten komen. De auteur schrijft echter: "Wij hebben dit boek geschreven voor mensen die zich door de Matthäus-Passion geraakt voelen.'

Benedictijns Tijdschrift 2015/2: 'Voor de uitvoerende kunstenaars is het werk een must: veel details komen in nieuw licht te staan. De niet vakmatig geïnteresseerde leert beter luisteren (de technische termen glashelder uitgelegd). Het boek is een godsgeschenk, juist nu het moderne publiek B's MP ontdekt als manna in de woestijn.' FB